1

2

3

4

5

 

Gry komputerowe

W zasadzie bardzo trudno jest zróżnicować podział na najwierniejszych graczy w gry komputerowe w społeczeństwie, bo w wielu kulturach bardzo różnie dane te się przedstawiają. Pomimo tego, że w wielu przypadkach przeprowadzane są w tym kierunku konkretne badania, to ciężko jest jednoznacznie określić ich wyniki. W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o grywalność na całym świecie, trzeba rozróżnić kraje, które są bogate i mniej bogate, a właściwie te rejony, w których posiadanie komputera i dostępu do sieci Internet jest powszechne i popularne i te, gdzie ze względów finansowych nie wiele osób w ogóle może sobie na to pozwolić. Oczywiście, warto jest także stwierdzić fakt, że popularność grania w gry komputerowe znacznie wzrosła od momentu, kiedy znacznie umożliwiona jest dostępność do gier online, w które z reguły można grać za darmo, a tylko w ich zaawansowaną wersję za dodatkowymi opłatami. W dawnych czasach w większości przypadków, przede wszystkim w gry o zabarwieniu militarnym, częściej grali mężczyźni. W czasach aktualnych, kobiety powoli mężczyznom dorównują i również lubią w nie grać. Jednak w dalszym ciągu większość kobiet jest znacznie delikatniejszych, w porównaniu do mężczyzn i wybierają gry, w których jest mniejszy odsetek brutalności, mordowania i krwi. Owszem, zdarzają się również kobiety wybierające gry bardzo brutalne, jednak jest to stosunkowo mała grupka. W dalszym ciągu, wszelkie strzelanki, gry first player shooter i tym podobne są wybierane przez mężczyzn. Grupę wiekową w tej kwestii bardzo ciężko jest określić, ponieważ panowie w każdym wieku uwielbiają wszelkie gry komputerowe i na to już absolutnie nie ma reguły. Graja zarówno młodociani, jak i panowie na emeryturze, a także ci, w wieku pośrednim, czy też średnim. Tu absolutnie nie ma żadnej reguły. W przypadku kobiet, raczej odnotowuje się niższy pułap wieku, ponieważ panie starsze nie żyły miłością do gier i raczej nie interesują się tymi tematami, chociaż tutaj też bywają wyjątki. Okazuje się, że aktualnie najbardziej popularnym i rozchwytywanym gatunkiem gier komputerowych są gry RPG, w bardzo zróżnicowanych wydaniach, zarówno osobiste, jak i te, dostępne do grania za pomocą sieci Internet.

Proces tworzenia gier

Kiedyś było łatwiej, bo gry komputerowe dopiero wchodziły na rynek technologiczny. Ponadto, również konkurencji na tym rynku było znacznie mniej, więc wymagania nie były wysoko postawione. Jednak co rusz pojawiały się nowe pomysły i aby czymś zaskoczyć odbiorców nie wolno było stać w miejscu, trzeba było iść z duchem postępu. W czasach dawnych zwykle producenci działali w pojedynkę, czasami w większych grupach. Dopiero w czasach dziewięćdziesiątych XX wieku przeróżne wydawnictwa zaczęły łączyć się, powiedzmy w pary, a właściwie w większe grupy, aby możliwe było stworzenie czegoś zaskakującego, w imię zasady, co dwie głowy, to nie jedna. Faktycznie, pomysły były coraz lepsze, bardziej rozwinięte, a kolejne wydania gier coraz bardziej zaskakiwały nie tylko odbiorców, ale również konkurencję, co w dalszym ciągu wzmagało rozwój, ku uciesze wielu użytkowników. Grupy twórców gier w dalszym ciągu były kilu osobowe, czasami składały się z dziesięciu osób, gdzie co rusz powstały coraz bardziej zaawansowane projekty. Aktualnie, takie rozwiązania już absolutnie nie wystarczają. W dalszym ciągu producenci nie działają w pojedynkę, jednak w czasach aktualnych grupy twórców gier komputerowych składają się już nie z dziesięciu, ale najczęściej z kilkudziesięciu osób. Często ta liczba zaczyna się od osób trzydziestu, a bardzo często przewyższa pięćdziesiąt, dochodząc nawet do setki, przy najbardziej zaawansowanych projektach. Aktualnie konkurencja na rynku gier komputerowych jest już bardzo ogromna, w związku z czym powstały już takie właśnie liczby. Najczęściej, w takich grupach panuje bardzo konkretny podział obowiązków, gdzie nad każdą częścią działa konkretna liczba sporej ilości osób, w zależności od liczby ogólnej, często podział jest robiony na nie mniej, niż dziesięcioosobowe składy. Każdy z nich, oddzielnie, zajmuje się na przykład konkretną grafiką, architekturą gry, zadaniami, które gracz ma przed sobą, tworzeniem interfejsów, tworzeniem postaci i wieloma innymi elementami. Wszystko to, później łączone jest w jedną, wielką całość, którą musi zaakceptować producent gry, który to również uprzednio wyznacza wszelkie trendy, według których proces tworzenia danej gry komputerowej ma przebiegać.

Odnośnie konkretnych gier

W dawnych czasach, kiedy gry komputerowe dopiero raczkowały na technologicznym rynku, łatwo było zaskoczyć społeczeństwo. Programiści co chwila mieli nowe pomysły, w związku z czym na rynku pojawiały się co rusz nowe propozycje, nowe pozycje gier komputerowych w innych wydaniach, co raz to lepszych. Ten fakt spowodował, że faktycznie, wielu producentów i wydawców prześcigało się między sobą, kto wymyśli coś lepszego i ile się na tym da zarobić. W tamtych czasach było łatwiej, bo gry komputerowe były nowością, więc rynek komputerowy był sporym polem do popisu, odnośnie przedstawiania nowości w tej dziedzinie. Wtórował temu także rozwój komputerów. Im lepsze parametry komputerów, tym lepsze możliwości gier, zarówno graficzne, jak i dźwiękowe, a przy okazji także odnośnie pomysłów i zadań, które przed graczem były stawiane. Okazuje się w czasach dzisiejszych, kiedy gry komputerowe są już online, umożliwiają granie wielu osobom w tym samym momencie za pośrednictwem sieci Internet, nawet jeżeli są rozrzucone na różnych częściach globu, trudno jest już zaskoczyć odbiorcę czymś nowym, tym bardziej, że graficznie wiele gier jest bardzo zaawansowanych i to także już nie zaskakuje. W związku z tym, wielu producentów doszło do wniosku, że skoro jak na razie nie są w stanie wymyślić nic, co odbiorcę zaskoczy, niech odbiorca zaskoczy się sam i tak się faktycznie dzieje w wielu przypadkach najnowszych wydań gier komputerowych. W wielu z nich, bez względu na to, jaki reprezentują sobą gatunek, możliwe jest wykonywanie kolejnych plansz własnoręcznie. W związku z tym, każdy użytkownik, może nie tylko pobawić się w programowanie, za pomocą prostych narzędzi, zawartych w danej grze, ale również może podnieść poprzeczkę samemu sobie, jeżeli poziom danej gry mu nie odpowiada. W wielu przypadkach okazuje się, że takie programowanie kolejnych rozgrywek jest jeszcze bardziej wciągające, niż sama gra, a to niezmiennie oznacza, że podnosi się jej nie tylko atrakcyjność, ale również i sprzedaż. Czasami także szczególne urozmaicenia poszczególnych gier można znaleźć w Internecie, na odpowiednich stronach, dzięki czemu można ściągnąć i grać w innych typach rozgrywek, innym krajobrazie i zadaniach.

Gra sieciowa

Takie zastosowania są bardzo logiczne. Wiadomym jest, że w każdej grze sieciowej, zwłaszcza możliwej do grania za pomocą Internetu, jest wielu członków, wielu graczy, którzy pochodzą z innych stron świata. Każdy z nich ma swój własny, indywidualny charakter, jak każdy człowiek zresztą. To oznacza, że każdy z nich może też się zupełnie inaczej zachować, a to nie zawsze oznacza spokój w poszczególnych grach, bo może to wszystko przebiegać przeróżnie. Mało tego, coraz większa ilość graczy próbuje oszukiwać innych, zwłaszcza w przypadku gier FPS, rozgrywanych za pośrednictwem sieci Internet. Najczęściej odbywa się to za pośrednictwem specjalnych kodów, które to umożliwiają otrzymanie dodatkowych funkcji i możliwości w poszczególnych grach, na przykład większej ilości rodzajów broni, czy też możliwości nieśmiertelności. Zdarzają się również takie przypadki, w których tajemne kody umożliwiają zapobieganie utracie cennych przedmiotów, które znajdują się w ekwipunku gracza. Na przykład, kiedy chodzi on po planszy i potrzebuje użyć coś, co posiada, to tego wykorzystanie nie powoduje, że z ekwipunku dana rzecz ubywa, tylko w wielu wypadkach rośnie, a można to później odpowiednio i dobrze sprzedać. Kiedy tylko na takich sytuacjach polegają oszustwa w sieci, jest jeszcze dobrze, chociaż również niesprawiedliwie. W związku z tym, w wielu grach dostępnych za pośrednictwem sieci, znajdują się tacy gracze, którzy pilnują poszczególnych rozgrywek, a przede wszystkim graczy, którzy biorą w nich udział. Każda gra powinna posiadać takiego Wielkiego Brata, gdyż musi być ktoś, kto porządku będzie pilnował, w przeciwnym wypadku dla graczy uczciwych nie będzie już w ogóle mowy o dobrej zabawie. Czasami są to administratorzy danego serwera, na którym gra się znajduje, gdyż są oni całkowicie neutralni, nie zależy im na przejściu gry, w związku z czym mogą większą uwagę poświęcić temu, co dzieje się pomiędzy poszczególnymi użytkownikami. Bywają również sytuacje, że osobami pilnującymi są gracze, którzy wypracowali sobie pewną normę zaufania i w nagrodę otrzymali stosowaną rangę, dzięki której mogą oni pilnować innych i zwracać uwagę na wszelkie, poczynione przez nich nieprawidłowości w grze.

Wygrać

To akurat, że w wielu grach komputerowych używa się oszukanych sposobów, aby przejść dalej lub zakończyć daną rozgrywkę, nie jest żadną nowością. Już od dawien dawna takie zachowania są stosowane, najczęściej z doskonałym rezultatem. Nie jeden zapalony gracz na pewno pamięta kody do legendarnej gry komputerowej Doom, gdzie aby uzyskać nieśmiertelność i nie tracić żadnych punktów ze swojej żywotności, zwłaszcza gdy przeciwnicy zaciekle atakują, wystarczyło wpisać IDDQD, a aby otrzymać wszystkie rodzaje broni IDKFA. Ten fakt nie jest niczym nowym. Oszustwa zdarzają się w przypadku sporej ilości gier. Gracze są bardzo różni, dokładnie tak samo, jak różne są gry. Okazuje się, że wśród nich wielu jest takich, dla których rzeczą honoru, zwłaszcza w przypadku chęci pochwalenia się przed kolegami, jest przejście całej gry i zaliczenie jej wszystkich sezonów. Czasami, zwłaszcza gdy gra jest tak trudna, że wymaga podpowiedzi, gracze uciekają się do niecnych sposobów, aby tego dokonać. Najczęściej kody łamiące niektóre możliwości w danej grze dostępne są na specjalnie do tego przygotowanych stronach internetowych, a czasami także w specjalistycznych czasopismach. Wystarczy się tylko dobrze rozejrzeć, a bez problemu można je znaleźć, trzeba tylko wiedzieć, gdzie ich szukać. Bywają także inni gracze, tacy, którzy za rzecz honoru postawili sobie właśnie stawienie czoła danej grze, bez żadnych podpowiedzi, a to także w wielu wypadkach jest nie lada sztuką. Wielu producentów gier, zwłaszcza tych, w których trzeba trochę pomyśleć, przygotowali swoim użytkownikom nie lada zagadki, ale tylko dlatego, żeby się oni w żadnym wypadku nie nudzili. Sztuką jest rozwiązać je samemu, ale bywają tacy uczciwi gracze. Ci, którym zależy jedynie na przejściu całej gry, bez względu na sposób, często posiłkują się specjalnymi kodami, które dodają w danej grze specjalnych możliwości, pomagających graczowi w wielu przypadkach. Najczęściej pomagają one graczowi gwarantując nieograniczone ilości broni, czy też całkowitą nieśmiertelność, czasami regenerujące się pokłady zdrowia, wszystko zależy od indywidualnego toku każdej gry funkcji, które się w nich spełnia lub możliwości bohatera w danej grze komputerowej.

Gry także są kontrolowane

Wiele osób ciągle się zastanawia, czasami ciszej, czasami na głos, czy gry komputerowe są w ogóle pożyteczne i czy mogą przynieść w ogóle jakąkolwiek korzyść, czy jedyne, co z nich płynie, to czysta rozpusta. Okazuje się, że w niektórych przypadkach nie jest to tylko czcze rozmyślanie, ale poprzedzone profesjonalnymi badaniami i rozmysłami określanie konkretnych ustaleń. Nie wiele osób o tym wie, wielu zapalonych graczy w gry komputerowe w ogóle nie zdaje sobie sprawy z tego, że istnieje coś takiego, jak ludologia, która jest zdefiniowaną dziedziną. Otóż została ona specjalistycznie powołana właśnie do przeprowadzania badań w kwestiach gier komputerowych i jest oficjalną dziedziną humanistyki. Ludologia bada gry komputerowe z wielu perspektyw, mianowicie kulturoznawczej, estetycznej, ekonomicznej, narratologicznej, a nawet psychologicznej i socjologicznej. Niewiele osób mogłoby się spodziewać, że taki nurt w ogóle istnieje, a jednak. Okazuje się, że sama dziedzina nie wzięła się znikąd, ponieważ jest ona odzewem na masowe pojawienie się w czasach dziewięćdziesiątych XX wieku gier, zarówno wideo, jak i komputerowych, a przede wszystkim konfliktów, jakie to wydarzenie wywołało. Wszystkie, przytoczone powyżej perspektywy, dotknęły tych konfliktów, więc sprawa jest całkiem poważna. Okazało się, że gry komputerowe z powodzeniem mogą być określane mianem nowego medium, co z kolei oznacza, że wielu użytkowników, zwłaszcza tych najmłodszych i najbardziej podatnych na wpływy, może wynieść przeróżne lekcje i zachowania z poszczególnych gier, których uciechom się oddają. Nie zawsze są to lekcje pożyteczne, w zasadzie w większości przypadków właśnie nie są. Często są one bardzo brutalne, przepełnione bronią, agresją, lejącą się krwią i zabijaniem. Młodzi stanowczo nie powinni uczyć się na takich wzorcach, więc właśnie tutaj znajduje się pole do popisu dla ludologii. Okazuje się, że ta dziedzina jest w wielu kręgach stawiana na równi z innymi dziedzinami humanistyki, które uważane są za jej pokrewne, mianowicie teatrologią, filmoznawstwem, komiksoznawstwem, czy też literaturoznawstwem. Ludologia zajmuje się badaniem poszczególnych gier, a przede wszystkim ich wpływu na społeczeństwo.

Kolejne rodzaje gier

Początek lat dziewięćdziesiątych XX wieku był prawdziwym przełomem w produkcji bardzo dobrych, coraz lepszych jakościowo gier komputerowych. Lepsza jakość ukazywana była pod wieloma różnymi względami, zarówno graficznym, jak i dźwiękowym, a także logistycznym pod wieloma względami. Nowe rodzaje gier znowu dały początek nowym gatunkom, które to uchowały się do dziś, klasyfikując nowe produkcje. Przede wszystkim FPS, czyli first play shooter, gdzie najpopularniejszymi grami jest Wolfenstein i Doom, pochodzące z tamtego okresu. To właśnie one, jako pierwsze ukazały się w wersjach demonstracyjnych, które zgodnie zastąpiły wersje shareware i dały początek swojemu gatunkowi, który od tej pory nazywany był właśnie FPS. Powyższe gry przedstawiały sobą nowe podejście do grafiki trójwymiarowej, która to już była znacznie lepsza jakościowo, niż poprzednie wydania innych gier. W tym gatunku chodzi o to, że gracz dokonuje wszelkich manewrów z perspektywy pierwszej osoby, poruszając się po poszczególnych planszach, trzymając przed sobą broń do stawiania czoła przeciwnikom. W 1992 został stworzony nowy gatunek gry, mianowicie RTS, który to jest bardzo popularny po dzień dzisiejszy. W rozwinięciu skrót ten oznacza grę strategiczną, która to odbywa się w czasie rzeczywistym. Prowodyrem w tym gatunku była Dune II, która została wydana w roku 1992. Jej główną cechą charakterystyczną jest widok z lotu ptaka i ciekawa grafika trójwymiarowa. Graczowi ukazuje się coś, na kształt mapy, po której prowadzi ludzi, którymi zarządza i musi bardzo dokładnie, strategicznie planować wszelkie ruchy, na które składają się również zadania militarne, ale również ekonomiczne. Gry RTS są zdecydowanie przesiąknięte klimatem wojskowym, chociaż wśród nich bywają również inne fabuły. Po jakimś czasie powstało wiele różnych pozycji z gatunku RTS, które znacznie różniły się od siebie stylem i kontrolą gry. Na przykład, w grze Command and Conquer możliwe było wykonanie w każdym momencie gry, w zależności od potrzeb gracza, kolejnych budowli, czy też innych elementów. Wiele gier komputerowych po dziś dzień bazuje na tym właśnie stylu, chociaż były jeszcze inne, gdzie po kliknięciu na budowlę pokazywał się interfejs.

Wydawanie w shareware

Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku masowo zaczęły być produkowane nowe gry komputerowe. W związku z tym, że rosło na nie zapotrzebowanie, zaczęły być także wydawane w coraz to nowych technologiach. Producenci i wydawcy zaczęli się łączyć w większe korporacje, aby szło to znacznie sprawniej, a wiadomym było, że biznes zapowiada się dosyć dochodowo. Wydawcy chcieli jednak zdecydowanie uniknąć wszelkich błędów, zwłaszcza w przypadku tych gier komputerowych, które były płatne. W pewnym momencie zaczęły pojawiać się reklamacje, za które trzeba było zwracać pieniądze, a wiele firm na tym procederze było znacznie stratnych. Aby temu zapobiec, wydawcy wymyślili produkcję gier w wersji shareware. Pomysł był dobry i umożliwiał znaczne ograniczenie strat, które płynęły ze źle wyprodukowanych i użytkowanych przez odbiorców gier. Wersja shareware charakteryzowała się tym, że była częścią wydania płatnego i całościowego, ale publikowana była za darmo. Jej ogromną zaletą był fakt, że każdy użytkownik mógł jej spróbować za darmo i stwierdzić, czy chce zakupić pełną wersję, czy też raczej sobie odpuścić. Gry komputerowe wydawane w wersji shareware rozpoczynały się dokładnie tak, jak pełne wersje gier i w pewnym, najmniej oczekiwanym momencie, zwyczajnie się ucinały i żaden gracz nie mógł już iść dalej. Najczęściej ten moment następował tu po fakcie, w którym dany użytkownik wciągnął się w grę na tyle, aby zechcieć przejść ją w całości. Takie działanie było nawet trochę zamierzone. Dzięki wersjom shareware użytkownicy mogli gier spróbować, a dzięki temu właśnie stwierdzić, czy są one w stanie go wciągnąć na dłuższy okres czasu, czy też w żadnym wypadku nie. Dzięki temu, każdy użytkownik wiedział, że jeżeli już grę kupuje, to nie kupuje kota w worku, tylko kontynuację tego, co go naprawdę zainteresowało. Bywali także nieuczciwi producenci, którzy specjalnie tworzyli doskonałą wersję shareware, w ogóle nie przykładając uwagi do jej kontynuacji, bazując jedynie na tym, aby dany produkt sprzedać. Na szczęście, bardzo szybko takie procedery zostały wykryte, przez użytkowników właśnie, a ci producenci przestali zbierać zyski, bo nikt nie chciał już kupować ich gier, gdy plotki się rozniosły.

Przemysł komputerowych gier

Lata osiemdziesiąte pod względem tworzenia gier komputerowych były bardzo ostrożne, bo w zasadzie można stwierdzić, iż była to dekada pod hasłem eksperymentów, zarówno w zakresie nowości w komputerowych technologiach, jak i w produkcji gier. Wszystko było wykonywane na zasadzie metody prób i błędów, a wszelkie produkcje w dalszym ciągu raczkowały. Natomiast na początku lat dziewięćdziesiątych, gdzie można już było stwierdzić, iż wielu producentów wykonało sporą ilość błędów w poprzedniej dekadzie, na których mogli się czegoś nauczyć, ale również na tych samych błędach mogli nauczyć się inni, przede wszystkim konkurenci. Od tego momentu, to znaczy od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku, można odnotować istną falę nowych gier komputerowych, w znacznie rozwiniętej technice. W związku z tym, że producenci gier zauważyli, iż powoli biznes ten zapowiada się na bardzo dochodowy, wielu wydawców zaczęło łączyć swoje siły i wspólnie pracować nad rozwojem kolejnych gier. W związku z tym, pojawiły się znacznie większe możliwości budżetowe odnośnie tworzenia gier, coraz więcej funduszy było na inwestowanie w ich rozwój, dzięki czemu powstające produkty miały coraz bardziej zaawansowane parametry i możliwości. Rozwój napędzał rozwój. Wiele firm poszło po rozum do głowy i postanowiło nauczyć się jak najwięcej na błędach, które to były popełniane w latach osiemdziesiątych, tworząc jak największe ilości nowych gier w taki sposób, aby było one możliwie jak najbardziej funkcjonalne. Wiele zasobów komputerowych, które zostały wydane w latach dziewięćdziesiątych przyczyniło się zarówno do rozwoju parametrów multimedialnych w grach komputerowych, jak również ich walorów dźwiękowych, a przede wszystkim graficznych. Głównymi produktami, które się do tego przyczyniły są procesory Motorola 68000, a także Intel 486 i 386. Ponadto, udział w tym miały także wszelkie czytniki płyt CD, a także karty graficzne, które również były coraz bardziej rozwijane. W tym samym czasie, również aby obciąć trochę koszta i bardziej zadowolić odbiorców, modne zaczęło się robić wydawanie nowych gier, jako shareware, to znaczy ukazanie bezpłatnie, ale tylko części gry, na próbę dla gracza i podjęcie decyzji o zakupie.

Kolejne wydania komputerów

W pewnym momencie na świecie zaczęło się pojawiać coraz więcej komputerów, które możliwe były do wykorzystania w prywatnych domostwach. Prawdziwy ich rozwój datuje się na końcówkę lat osiemdziesiątych XX wieku w Europie i to właśnie wtedy coraz więcej osób zaczęło szukać komputerowych gier, które były warte zaopatrzenia się w nie. W przypadku komputerów były to przede wszystkim Atari, Commodore, Amiga, ZS Spectrum. W związku z tym, że akurat te modele w dalszym ciągu były zbyt drogie dla większości społeczeństwa, na rynku zaczęły pojawiać się produkty, które były wykonywane na duże podobieństwo do powyższych prototypów, a zawierały one możliwości bardzo podobne do możliwości IBM PC, a ich jeszcze inną zaletą był fakt, że były znacznie szybsze, niż prototypy, a także w wielu wypadkach dużo tańsze. Dzięki temu, coraz więcej osób miało już w swoich domach prywatnych komputery. Opatrzone one były także znacznie większymi, niż wszelkie dotychczas, możliwościami graficznymi. Możliwe było wyświetlanie na nich obrazów w formie VGA aż w 256 kolorach. Nazywane one były komputerami 8 – bitowymi, gdzie poprzednie komputery domowe 16– bitowymi. Tak jak doskonałe były komputery osobiste, te 8 – bitowe, pod względem możliwości graficznych, jak na tamte czasy, tak pod względem dźwiękowym w dalszym ciągu daleko im było do komputerów 16 – bitowych. Pomimo tego, że wiele gier komputerowych w tamtych czasach powstało ze szczególnym przeznaczeniem na komputery Atari, a także Amiga, to ich popularność i popyt na rynku komputerowym trwała stosunkowo krótko, przede wszystkim dlatego, że od tego momentu postęp w dziedzinie technologii komputerowych i ich pochodnych rozwijał się już w błyskawicznym tempie, więc bardzo szybko pojawiły się znacznie bardziej zaawansowane sprzęty. W związku z tym, że bardzo szybko na rynku zaczęły się także pojawiać karty dźwiękowe, dzięki którym większość gier komputerowych zaczęła nabierać nowego blasku, powstało również wiele nowych projektów. Oczywiście, na samym początku ich istnienia były wysokie koszty ich posiadania, więc pomimo tego, że było na rynku wiele gier, które doskonale nadawały się do wykorzystywania kompatybilności, to rzadko bywały kupowane.